SDEN Wijnoorkonde · Module 5
Wijnstreken
van de wereld
Frankrijk · Italië · Spanje · Portugal · Duitsland · Oostenrijk · de Nieuwe Wereld
Inhoud – Module 5
🍇 5a · Frankrijk & Italië
🍇 5b · Spanje, Portugal, Duitsland & Oostenrijk
🍇 5c · De Nieuwe Wereld
SDEN Wijnoorkonde · Module 5a
Wijnstreken
Frankrijk & Italië
Van Alsace tot Toscana — de klassieke wijngordel van Europa
Inhoud – Module 5a
🌍 De wijnzone van Europa
🇫🇷 Hoofdstuk 1 – Frankrijk
📍 Alsace
📍 Bordeaux
📍 Bourgogne
📍 Champagne
📍 Languedoc · Loire · Rhône
🇮🇹 Hoofdstuk 2 – Italië
📍 Piemonte
📍 Veneto
📍 Toscana
De wijnzone van Europa
NOORDENTe koud → druiven rijpen niet
WIJNZONE N30°–50° noorderbreedte · Europa, Noord-Amerika, Azië
TROPENTe heet → geen seizoensrust voor de wijnstok
WIJNZONE Z30°–50° zuiderbreedte · Australië, Chili, Zuid-Afrika
ZUIDENTe koud → Antarctica
De wijnstok heeft een koude winter nodig om te rusten en een warme zomer om te rijpen
Oude Wereld vs. Nieuwe Wereld
🌍 Oude Wereld
- Europa: Frankrijk, Italië, Spanje, Portugal, Duitsland, Oostenrijk
- Focus op herkomst & terroir
- Strengere wetgeving · AOC/DOC systemen
🌎 Nieuwe Wereld
- Noord- & Zuid-Amerika, Australië, Nieuw-Zeeland, Zuid-Afrika
- Focus op druivenras & stijl
- Meer vrijheid in productie
🌐
Module 5b: Spanje, Portugal, Duitsland, Oostenrijk
Module 5c: Nieuwe Wereld
Europa – de wijnzone (30°–50° NB)
Donkerder = hogere wijnconcentratie per regio
Hoofdstuk 1
Frankrijk
De bakermat van klassieke wijnstijlen
Alsace – kaart & etiket
Strasbourg · Colmar · Mulhouse · Rijn · Vogezengebergte · Gewurztraminer
Alsace
LiggingOostgrens van Frankrijk, langs de Rijn
KlimaatContinentaal – warm en droog door Vogezengebergte
DruivenRiesling · Gewurztraminer · Pinot Gris · Pinot Blanc
StijlOverwegend droge witte wijnen, aromatisch
KenmerkWijnen vernoemd naar druivenras (Duits systeem)
Gewurztraminer proeven?
👃 Roze lychee · rozenblaadjes · kruidnagel
👅 Volledig · vettig · laag zuur
🌡️ Van droog tot laat geoogst (zoeter)
Bordeaux – overzichtskaart
Gironde · Médoc (linkeroever) · Saint-Émilion & Pomerol (rechteroever) · Sauternes
Bordeaux
LiggingZuidwest-Frankrijk, Gironde-estuarium
KlimaatGematigd maritiem – zachte winters, warme zomers
Druiven roodCabernet Sauvignon · Merlot · Cabernet Franc
Druiven witSauvignon Blanc · Sémillon
BodemKiezelbodem (gravel) linker · Klei rechter oever
Bordeaux rouge proeven?
👃 Zwarte bes · cederhout · tabak · aarde
👅 Vol · stevig tannine · goede structuur
🪨 Kiezelbodem = warmte opslaan = rijping
Bordeaux – zones & druivenrassen
Médoc: Cab.Sauv./Merlot · Sauternes: Sauv.Blanc/Sémillon · Rechteroever: Merlot/Cab.Franc
Bourgogne – ligging in Frankrijk
Oost-Frankrijk · ten zuiden van Dijon · Côte d'Or
Bourgogne – zones & subregions
Chablis · Côte de Nuits · Côte de Beaune · Mâconnais · Beaujolais
Bourgogne – etiketten lezen
Bourgogne RougeRégionale AOC · Pinot Noir · meest toegankelijk
MeursaultVillage AOC · Chardonnay · Côte de Beaune
Romanée-ContiGrand Cru · Pinot Noir · duurste wijn ter wereld
Bourgogne – kwaliteitspiramide
Grand Cru
33 wijngaarden · bijv. Romanée-Conti · Chambertin
Premier Cru
640+ wijngaarden · naam op etiket
Village
bijv. Gevrey-Chambertin · Meursault · Pommard
Régionale
Bourgogne AOC · Bourgogne Passetoutgrain
Champagne
LiggingNoordoost-Frankrijk · Reims & Épernay
KlimaatKoel continentaal – meest noordelijke regio van FR
DruivenChardonnay · Pinot Noir · Pinot Meunier
MethodeTraditionele methode (méthode champenoise)
StijlenNon-vintage · Vintage · Blanc de Blancs · Rosé
DosageBrut Nature → Extra Brut → Brut → Demi-Sec
Champagne proeven?
👃 Citrus · groene appel · brioche · toast
👅 Fris · levendig zuur · fijne belletjes
🥂 Blanc de Blancs = 100% Chardonnay
De traditionele methode
1
Assemblage – blend van druiven, regio's & jaren voor constante huisstijl
2
Liqueur de tirage – suiker + gist toegevoegd → 2e gisting in fles → CO₂
3
Remuage – fles dagelijks draaien → gistdepot richting hals
4
Dégorgement – hals bevroren → prop eruit → depot verwijderd
5
Dosage – liqueur d'expédition bepaalt stijl: Brut, Extra Dry, Demi-Sec
Languedoc-Roussillon
LiggingZuid-Frankrijk, Middellandse Zee kust
KlimaatMediterraan – warm en droog, veel zon
Druiven roodGrenache · Syrah · Mourvèdre · Carignan
Druiven witGrenache Blanc · Roussanne · Marsanne
KenmerkGrootste wijnregio van Frankrijk qua volume
WaardeUitstekende prijs-kwaliteitverhouding
Languedoc rouge proeven?
👃 Rijpe pruim · lavendel · garrigue · tijm
👅 Vol · warm · rijpe tannine · kruidig
🌿 Garrigue = typische Middellandse Zee kruidengeur
Loire-vallei
LiggingCentraal-West-Frankrijk, langs de Loire
KlimaatGematigd oceaans – koel in het westen
Wit droogMuscadet · Sancerre · Pouilly-Fumé (Sauvignon Blanc)
RoodSaumur-Champigny · Chinon (Cabernet Franc)
Wit zoetVouvray · Bonnezeaux (Chenin Blanc)
MousseuxCrémant de Loire · Vouvray mousseux
Sancerre proeven?
👃 Citrus · kruisbes · gras · flint
👅 Fris · droog · levendig · mineraal
🍃 Sancerre + Pouilly-Fumé = toppers Sauvignon Blanc
Rhône-vallei
Noord-RhôneKoel · graniet · Syrah (rood) · Viognier (wit)
Wijnen NCôte-Rôtie · Hermitage · Condrieu
Zuid-RhôneWarm · vlak · Grenache blend · ook wit & rosé
Wijnen ZChâteauneuf-du-Pape · Gigondas · Côtes du Rhône
BijzonderChâteauneuf-du-Pape: 13 druivenrassen toegestaan
Châteauneuf-du-Pape proeven?
👃 Rijpe kersen · leer · kruiden · warm
👅 Vol · rijp · warm · complex
🪨 Galets roulés = ronde keien houden warmte vast
Italië – wijnregio's overzicht
Hoofdstuk 2
Italië
Van de Alpen tot Sicilië – drie klimaatzones, één passie
Italië – drie klimaatzones
Noord-Italië
Relatief koel klimaat
Piemonte · Veneto · Friuli
Alpeninfluence · koele nachten
Alpeninfluence · koele nachten
Midden-Italië
Warm klimaat
Toscana · Umbria · Lazio
Mediterraan · zandig · droog
Mediterraan · zandig · droog
Zuid + eilanden
Heet klimaat
Puglia · Campania · Sicilië
Hoge alcohol · rijpe tannines
Hoge alcohol · rijpe tannines
Piemonte – Barolo & Barbaresco
Nebbiolo · Turijn · Asti · Alba · DOCG Barolo
Piemonte – de Langhe
DruifNebbiolo
DOCG roodBarolo · Barbaresco
OverigeDolcetto · Barbera · Moscato
BodemKalkrijke heuvelhellingen · Langhe
KenmerkHoog tannine · hoge zuren · vergt rijping
Barolo proeven?
👃 Teer · rozen · kersen · tabak · leer
👅 Tannineus · hoog zuur · lang · complex
⏳ Min. 3 jaar vat · best na 10+ jaar
Veneto – Soave, Valpolicella & Prosecco
Garganega · Corvina · Verona · Garda meer · Venetië
Veneto – drie toonaangevende wijnen
Soave
Garganega
Droge witte wijn · licht · fris citrus · amandel · mineraal
DOC / DOCG Soave Superiore
Amarone della Valpolicella
Corvina · Rondinella · Molinara
Druiven gedroogd (appassimento) → geconcentreerd · vol · hoog alcohol
DOCG · 15–17% alcohol
Prosecco
Glera
Charmat methode · fris · fruitig · bloemen · lage druk
DOC Prosecco · DOCG Conegliano
Toscana – Chianti, Montalcino & Brunello
Sangiovese · Florence · Siena · Pisa · Arno · Chianti Classico
Toscana
HoofddruifSangiovese
DOCG'sChianti Classico · Brunello di Montalcino · Vino Nobile
KlimaatWarm mediterraan · zomers droog
BodemGalestro (kalksteen) · Albarese (klei)
Super ToscanenCab.Sauv./Merlot buiten DOCG → IGT
Chianti Classico proeven?
👃 Kersen · viooltjes · tabak · kruiden
👅 Medium tot vol · levendig zuur · stevig tannine
🍝 Klassiek: Chianti Classico + bistecca fiorentina
Module 5a · Wijnstreken
Frankrijk & Italië
compleet
Verder met 5b: Spanje, Portugal, Duitsland & Oostenrijk
SDEN Wijnoorkonde · Module 5b
Wijnstreken
Spanje, Portugal, Duitsland & Oostenrijk
Van de Ebro tot de Donau — Europese wijnlanden voorbij de Franse grens
Inhoud – Module 5b
🇪🇸 Hoofdstuk 1 – Spanje
📍 Rioja
📍 Rueda & La Mancha
📍 Jerez – Sherry
🇵🇹 Hoofdstuk 2 – Portugal
📍 Douro & Port
🇩🇪 Hoofdstuk 3 – Duitsland
📍 Mosel & Riesling
🇦🇹 Hoofdstuk 4 – Oostenrijk
📍 Wachau & Grüner Veltliner
Hoofdstuk 1
Spanje
Van de Pyreneeën tot Andalusië
Europa – de wijnzone (40°–50° NB)
Module 5b focust op de Europese wijnlanden buiten Frankrijk en Italië
Spanje – wijnregio's overzicht
Rioja · Rueda · La Mancha · Jerez · Tempranillo · Grenache · Verdejo
Rioja – kaart & etiketten
Ebro · Haro · Logroño · Tempranillo · Garnacha · DOCa Rioja · Lanzaga · Faustino I
Rioja
LiggingNoord-Spanje · Ebro-vallei · beschermd door Sierra Cantabria
KlimaatSemi-continentaal · droge zomers · koele nachten
Druiven roodTempranillo · Garnacha · Graciano · Mazuelo
RijpingCrianza · Reserva · Gran Reserva (vatrijping verplicht)
KwaliteitDOCa – hoogste kwaliteitsklasse Spanje
Rioja Reserva proeven?
👃 Rijpe kersen · vanille · leer · cederhout · toast
👅 Zacht tannine · rijp · warm · lang
🪵 Traditioneel: veel Amerikaanse eik → vanille · kokosnoot
Rueda – kaart
Duero · Rueda · Verdejo · Sauvignon Blanc · Castilië en León
Rueda & La Mancha
RuedaDroge witte wijn · Verdejo · fris · kruidig · citrus
La ManchaGrootste wijnregio ter wereld qua oppervlak
Druiven LMAirèn (wit) · Cencibel/Tempranillo (rood)
Klimaat LMContinentaal · extreem · -10°C winter · +40°C zomer
Verdejo proeven?
👃 Kruisbes · venkel · citrusbloesem · lichte bitterheid
👅 Fris · droog · goed zuur · aromatisch
🌿 Vergelijkbaar met Sauvignon Blanc, maar eigen karakter
La Mancha – kaart
Madrid · Toledo · Valdepeñas · Airèn · Cencibel (= Tempranillo)
Jerez – kaart
Jerez de la Frontera · Sanlúcar · Cádiz · Guadalquivir · Palomino Fino · Pedro Ximénez
Jerez – albariza bodem
Krijtachtige albariza bodem · houdt vocht vast · reflecteert zonlicht
Jerez – de Sherry bodega
DruifPalomino Fino (droog) · Pedro Ximénez (zoet)
VersterkingAguardente toegevoegd → gisting gestopt → 15–22%
Fino/ManzanillaOnder flor gerijpt · droog · fris · nootachtig
OlorosoGeoxideerd · donker · noten · droog of zoet
SoleraDynamisch rijpingssysteem · meerdere jaarlagen gemengd
Fino Sherry proeven?
👃 Gist · amandel · brood · zeezout · kamille
👅 Kurkdroog · licht · fris · lang
🍽️ Perfect bij: olijven · jamón · ansjovis · gazpacho
Hoofdstuk 2
Portugal
Van Vinho Verde tot Port — eigen druiven, eigen karakter
Portugal – Douro kaart & Port etiket
Porto · Vila Nova de Gaia · Douro · Touriga Nacional · Tinta Roriz · Fonseca Ruby Port
Ethanol STOP – versterking
Aguardente (brandewijn) toegevoegd midden in de gisting → gist stopt → suiker blijft over
Douro – de terrassen
DouroSteilste wijngaarden van Europa op schist-leisteen
Port druivenTouriga Nacional · Tinta Roriz · Touriga Franca · Tinta Cão
Stijlen PortRuby · Tawny · Vintage · LBV · Colheita
TawnyGeoxideerd · noten · karamel · vijg · amberkleur
VintageBeste jaren · geconcentreerd · decant verplicht
Tawny Port proeven?
👃 Gedroogde vijgen · walnoten · karamel · oranjeschil
👅 Zoet · warm · vol · lang
🧀 Klassiek bij: Stilton, Gorgonzola of crème brûlée
Douro – de rivier
Vinho VerdeNoord-Portugal · koel · nat · Atlantisch · Alvarinho
Stijl VVLicht · fris · licht sprankelend · laag alcohol · citrus
AlentejoZuid-Portugal · warm · droog · mediterraan · vol
Druiven ALAragonez · Trincadeira · Alicante Bouschet
MadeiraVersterkt · geoxideerd · hoge zuren · eeuwig houdbaar
Alvarinho proeven?
👃 Perzik · abrikoos · citrusbloesem · lichte prik
👅 Fris · licht · levendig · elegant
🐟 Perfect bij gegrilde vis · zeevruchten
Hoofdstuk 3
Duitsland
De meest noordelijke topwijnen ter wereld
Duitsland – wijnregio's overzicht
Mosel · Rheingau · Rheinhessen · Pfalz · Baden · Riesling · Spätburgunder
Mosel – kaart
Koblenz · Trier · Mosel · Riesling · steile leistenen hellingen
Mosel – Riesling
LiggingZuidwest-Duitsland · slingerende Mosel-rivier
BodemBlauwe leisteen · warmteopslag · reflectie
DruifRiesling dominant · steile handwerk-oogst
StijlLaag alcohol · hoog zuur · fijn zoetje · fruitig · elegant
KwaliteitKabinett → Spätlese → Auslese → BA → TBA
Mosel Riesling proeven?
👃 Perzik · groene appel · citroen · leisteen · benzine (gerijpt)
👅 Licht · hoog zuur · fijn zoet · lang · verfrissend
🏔️ Steil = maximale zon + leisteenwarmte = rijpen in de kou
Mosel – de steilste hellingen
PfalzWarmer dan Mosel · volle Riesling · ook Spätburgunder
RheingauRijn · Riesling · elegante stijl · Johannisberg
RheinhessenGrootste wijnregio · Riesling · Silvaner · Müller-Thurgau
BadenWarmste regio · Spätburgunder · Weissburgunder · Grauburgunder
Spätburgunder= Pinot Noir · licht · elegant · zijdezacht
Duits kwaliteitssysteem
🍇 Kabinett → Spätlese → Auslese → Beerenauslese → TBA
📏 Hoger = rijpere druiven = meer suiker = meer potentieel
🧊 Eiswein: bevroren druiven → extreem geconcentreerd · zeldzaam
Pfalz & Baden – kaart
Rijn · Pfalz · Baden · Kaiserstuhl · Riesling · Spätburgunder · Weissburgunder
Duits kwaliteitssysteem
Trockenbeerenauslese (TBA)
Individueel gedroogde druiven · edele zwam · extreem zeldzaam · zoet
Beerenauslese (BA)
Botrytis-druiven · selectief geoogst · zoet · complex
Eiswein
Bevroren druiven geoogst · geconcentreerd · zoet · hoge zuren
Auslese
Geselecteerde trossen · rijp tot zoet · elegant
Spätlese · Kabinett
Later geoogst · fijn tot halfdroog · toegankelijk
Qualitätswein (QbA)
Basisniveau kwaliteitswijn · vaak droog (Trocken)
Hoofdstuk 4
Oostenrijk
Grüner Veltliner, Riesling en de Wachau
Oostenrijk – kaart & Bründlmayer etiket
Wachau · Weinviertel · Donau · Wenen · Grüner Veltliner · Riesling · Langenlois
Oostenrijk – Grüner Veltliner
LiggingCentraal Europa · Donau-vallei · alpiene invloed
KlimaatContinentaal + pannonisch · grote dag/nacht-verschillen
Druif 1Grüner Veltliner – meest geplant · droog · kruidig · wit
Druif 2Riesling – steile Wachau-hellingen · mineraal · complex
Regio'sWachau · Kamptal · Kremstal · Weinviertel · Burgenland
RoodBlaufränkisch · Zweigelt · Sankt Laurent
Grüner Veltliner proeven?
👃 Witte peper · groene kruiden · citrus · grapefruit
👅 Droog · levendig zuur · licht tot vol · lang
🥩 Wiener Schnitzel · witte asperges · gevogelte
Wachau – de Donau
WachauUNESCO-werelderfgoed · Donau · steile graniet-terrassen
BodemGraniet en gneiss · warmteopslag · minerale stijl
SteinfederMax. 11,5% alc. · licht · fris · bloemen
Federspiel11,5–12,5% alc. · elegant · toegankelijk
SmaragdMin. 12,5% alc. · vol · complex · lang houdbaar
ReferentieBründlmayer · Hirsch · F.X. Pichler · Prager
Wachau Riesling Smaragd proeven?
👃 Perzik · abrikoos · citrus · leisteen · kruiden
👅 Droog · vol · mineraal · lang · complex
🚢 Wachau = Donau-dal · terrassen · kastelen · druivenrijen
Oostenrijk – historische kelders
BurgenlandOostgrens · warm · Neusiedler See · zoete wijnen
ZoetTBA · BA · Ausbruch (= Tokaji-stijl) · Ruster Ausbruch
BlaufränkischDonkerbesig · stevig · kruidig · goede structuur
ZweigeltPopulairste rode druif AT · kersen · zachte tannines
NiederösterreichKamptal · Kremstal · Weinviertel · Thermenregion
DAC systeemDistrictus Austriae Controllatus = Oostenrijkse appellation
Blaufränkisch proeven?
👃 Donkere bes · kruidnagel · zwarte peper · aardeachtig
👅 Medium tot vol · stevig zuur · goede structuur
🏰 Historische kelders in Langenlois bestaan al meer dan 900 jaar
Wachau – Smaragd, Federspiel & Steinfeder
Steinfeder
Max. 11,5% alcohol
Licht · fris · vroeg te drinken · bloemen · delicaat · dagelijks glas
Benoemd naar een grassoort in de Wachau
Federspiel
11,5 – 12,5% alcohol
Elegant · fris · goed drinkgewicht · toegankelijk · veelzijdig
Benoemd naar valkenierslokaas
Smaragd
Min. 12,5% alcohol
Vol · complex · rijp · lang houdbaar · beste Wachau · bewaarwijn
Benoemd naar groene hagedis (Smaragdeidechse)
Module 5b · Wijnstreken
Spanje, Portugal
Duitsland & Oostenrijk
Verder met 5c: De Nieuwe Wereld
SDEN Wijnoorkonde · Module 5c
De Nieuwe Wereld
Van Napa Valley tot Marlborough — wijnen van de andere kant van de aarde
Inhoud – Module 5c
🌍 Oud vs. Nieuw – de verschillen
🇺🇸 Hoofdstuk 1 – Verenigde Staten
🇨🇱 Hoofdstuk 2 – Chili & Argentinië
🇦🇺 Hoofdstuk 3 – Australië
🇳🇿 Hoofdstuk 4 – Nieuw-Zeeland
🇿🇦 Hoofdstuk 5 – Zuid-Afrika
Oude Wereld vs. Nieuwe Wereld
🌍 Oude Wereld
🌎 Nieuwe Wereld
Terroir en herkomst centraal
Druivenras centraal op etiket
Strikte wetgeving per appellation
Meer vrijheid in druiven & methoden
Gematigd klimaat · meer zuren · lager alcohol
Warmer klimaat · rijper fruit · hoger alcohol
Subtiel · terughoudend · mineraal
Fruitig · direct · vol · toegankelijk
Lange traditie · soms complex label
Marketinggedreven · duidelijk etiket
✏️ Aanvulling
Dit onderscheid vervaagt: steeds meer Nieuwe Wereld-producenten werken terroir-gedreven, en Oude Wereld-producenten zetten druivenras op het etiket. De grens is een spectrum, geen muur.
De Nieuwe Wereld – wijnlanden
🇺🇸
Verenigde Staten
California · Oregon · Washington
🇨🇱
Chili
Maipo · Colchagua · Casablanca
🇦🇷
Argentinië
Mendoza · Malbec · hoogte
🇦🇺
Australië
Barossa · Margaret River · Clare Valley
🇳🇿
Nieuw-Zeeland
Marlborough · Central Otago
🇿🇦
Zuid-Afrika
Stellenbosch · Swartland · Walker Bay
✏️ Aanvulling
Andere opkomende Nieuwe Wereld-landen: Canada (Niagara, Okanagan), China (Ningxia), Uruguay (Tannat). Goed gespreksstof voor gevorderde deelnemers.
Hoofdstuk 1
Verenigde Staten
California dreamin' — Napa, Sonoma en verder
California – kaart
Napa Valley · San Francisco · Cabernet Sauvignon · Zinfandel · Chardonnay
Napa Valley
LiggingWest-kust USA · Napa Valley · Sonoma County
KlimaatMediterraan · koele zeebries (Pacifisch) · warm overdag
Druiven roodCabernet Sauvignon · Merlot · Pinot Noir · Zinfandel
Druiven witChardonnay · Sauvignon Blanc
Napa stijlVol · rijp · hoog alcohol · veel houtrijping (nieuw eik)
AVA systeemAmerican Viticultural Area = herkomstbenaming
Napa Cabernet Sauvignon proeven?
👃 Zwarte bes · cederhout · vanille · chocolade · tabak
👅 Vol · rijp tannine · warm · lang · krachtig
🍷 Napa = de Bordeaux van de Nieuwe Wereld
Napa – het wijnlandhuis
OregonWillamette Valley · koel · Pinot Noir · Pinot Gris
Stijl OREleganter dan California · meer Bourgondisch dan Napa
WashingtonColumbia Valley · continentaal · droog
Druiven WACabernet Sauvignon · Merlot · Riesling · Syrah
Kenmerk WAGrote dag/nacht-temperatuurverschillen → goede zuren
Oregon Pinot Noir proeven?
👃 Aardbeien · kersen · paddenstoelen · aarde · licht kruidig
👅 Licht tot medium · zijdezacht · fris zuur
🍷 Oregon = stijl tussen Bourgogne en California
Hoofdstuk 2
Chili & Argentinië
De Andes als ruggengraat van Zuid-Amerika
Chili – kaart & Caliterra etiket
Santiago · Valle Central · Colchagua · Carménère · Cabernet Sauvignon · Syrah
Chili – tussen Andes en oceaan
LiggingSmalle strook langs Andes · 4.300 km lang · 180 km breed
KlimaatMediterraan kust · continentaal binnenland · koude Andes-nachten
Druiven roodCarménère (handtekeningdruif) · Cabernet Sauvignon · Merlot
Druiven witSauvignon Blanc · Chardonnay · Riesling
Regio'sMaipo (Cab.Sauv.) · Colchagua · Casablanca (wit/rosé)
KenmerkGeen phylloxera → ongeplante wijnstokken mogelijk
Chileense Carménère proeven?
👃 Groene paprika · zwarte bes · pruim · koffie · kruiden
👅 Zacht tannine · medium · warm · kruidig
🌶️ Carménère was verloren gegaan in Frankrijk — herontdekt in Chili
Chili – de wijngaard
ArgentiniëMendoza · voet van de Andes · 600–1.200m hoogte
Klimaat ARContinentaal · droog · veel zon · groot dag/nacht-verschil
Druif ARMalbec (van Cahors FR → Argentinische handtekeningdruif)
Stijl ARVol · rijp · zacht tannine · pruim · violet · chocolade
Wit ARTorrontés – aromatisch · rozenwater · lychee · droog
Montes (Chili) — herkenbare kurk
🍷 Montes is een bekende kwaliteitsproducent uit Colchagua Valley
🦁 Het logo (engel) verwijst naar bescherming van de wijngaard
🌶️ Bekend om Montes Alpha Cabernet Sauvignon en Purple Angel (Carménère)
Argentinië – kaart & Catena etiket
✏️ Aanvulling
Hoogtevergelijking: Malbec op 600m (Maipú) vs. 1.200m (Luján de Cuyo) vs. 1.500m+ (Valle de Uco). Hoe hoger, hoe frisser de stijl — vergelijkbaar principe als de Wachau-categorieën in Oostenrijk.
Hoofdstuk 3
Australië
Shiraz, Chardonnay en de kracht van het continent
Australië – Barossa Valley kaart
Adelaide · Barossa Valley · Sydney · Melbourne · Shiraz · Chardonnay · Cabernet Sauvignon · Semillon
Australië – Barossa & koelere regio's
Barossa ValleyWarm continentaal · oude ongesproeide Shiraz-stokken
Druif 1Shiraz (= Syrah) · rijp · vol · chocolade · tabak · eucalyptus
Margaret RiverWest-Australië · oceaanklimaat · Bordeaux-stijl
Clare ValleyKoel · droog · Riesling van wereldklasse
Adelaide HillsKoel · hoger gelegen · Sauvignon Blanc · Pinot Noir
IconischPenfolds Grange = Australiës beroemdste wijn
Barossa Shiraz vs. Clare Riesling
👃 Shiraz: bramen · chocolade · eucalyptus | Riesling: limoen · leisteen
👅 Shiraz: vol/warm/zacht tannine | Riesling: kurkdroog/hoog zuur
🦘 Australische Riesling heeft vaak schroefkurk — kwaliteit, geen bezuiniging
Hoofdstuk 4
Nieuw-Zeeland
Marlborough Sauvignon Blanc en Central Otago Pinot
Nieuw-Zeeland – kaart & Cloudy Bay etiket
Marlborough · Auckland · Christchurch · Sauvignon Blanc · Pinot Noir · Cloudy Bay
Nieuw-Zeeland – Marlborough & Central Otago
MarlboroughNoordoost Zuidereiland · droog · veel zon · koele nachten
Druif 1Sauvignon Blanc – wereldberoemd · intens · kruidig
Stijl SBGroene paprika · kruisbes · passievrucht · gras · citrus
Central OtagoMeest zuidelijke wijnregio ter wereld · continentaal
Druif 2Pinot Noir – elegante stijl · kersen · aarde · fris
HistorieCloudy Bay maakte Marlborough wereldberoemd in de jaren '80
Marlborough Sauvignon Blanc proeven?
👃 Passievrucht · kruisbes · gras · groene paprika · citrus
👅 Droog · levendig zuur · aromatisch · direct · fris
🌿 Stijlbepalend voor Sauvignon Blanc wereldwijd sinds de jaren '80
Hoofdstuk 5
Zuid-Afrika
Kaap de Goede Hoop — waar twee oceanen wijnen maken
Zuid-Afrika – kaart
Kaapstad · Stellenbosch · Swartland · Chenin Blanc · Pinotage · Shiraz · Sauvignon Blanc
Stellenbosch & Swartland
LiggingKaapprovincie · Stellenbosch · Franschhoek · Swartland · Walker Bay
KlimaatMediterraan · koel door Atlantisch en Indische Oceaan
Druif 1Chenin Blanc (lokaal: Steen) – meest geplant in ZA
Druif 2Pinotage – kruising Pinot Noir × Cinsault · typisch ZA
RoodCabernet Sauvignon · Shiraz · Merlot · Pinotage blends
StijlSpectrum van fruitig-modern tot terroir-gedreven artisanaal
Pinotage proeven?
👃 Pruim · banaan · rubber · rook · koffie (bij houtrijping)
👅 Medium tot vol · warm · eigen karakter
🦁 Pinotage bestaat alleen in Zuid-Afrika — unieke handtekeningdruif
Swartland – oude stokken
SwartlandWarm · droog · graniet · ongeïrrigeerde oude stokken
Swartland stijlArtisanaal · terroir-gedreven · Grenache · Cinsault · Chenin
Bush vinesDruivenstokken zonder draadframe · laag bij de grond
Walker BayKoel · oceaanwind · elegante Pinot Noir · Chardonnay
Cap ClassiqueTraditionele methode mousseux van ZA · Chardonnay + Pinot
Oude-stok Chenin Blanc proeven?
👃 Rijpe peer · kweepeer · witte bloemen · noten · citrus
👅 Droog · vol · goed zuur · complex · lang
🌾 Oud-stok Chenin Blanc = de bourgondische stijl van Zuid-Afrika
Zuid-Afrika – Chenin Blanc druiven
Rijpe Chenin Blanc-trossen aan een oude bush vine in zanderige Swartland-bodem
Chenin Blanc – wereldwijde vergelijking
Loire (Vouvray)Frankrijk · van bubbels tot zoet · hoog zuur · appel/honing
Swartland (ZA)Voller · rijper · vaak houtrijping · noten/kweepeer
GemeenschappelijkBeide: hoog zuur als basis · groot bereik droog-zoet
Verschil klimaatLoire: koel oceanisch | Swartland: warm mediterraan
Smaakvergelijking
🍐 Loire: appel, citrus, kalksteen-mineraliteit
🍯 Swartland: kweepeer, honing, romiger door zon en hout
✏️ Aanvulling
Vergelijkingspunt voor de klas: Loire Chenin Blanc naast ZA Chenin Blanc. Zelfde druif, totaal andere uitdrukking. Toont het principe van klimaat + terroir + producent als drievoudig smaakbepalend.
Nieuwe Wereld – samenvatting
🇺🇸 USACabernet Sauvignon · Chardonnay · Pinot Noir · ZinfandelNapa: vol/rijp · Oregon: elegant/fris
🇨🇱 ChiliCarménère · Cabernet Sauvignon · Sauvignon BlancToegankelijk · kruidig · goede waarde
🇦🇷 Arg.Malbec · Torrontés · BonardaVol · rijp · Andes-frisheid
🇦🇺 Aus.Shiraz · Chardonnay · Riesling · Cab.Sauv.Barossa: krachtig · Margaret River: elegant
🇳🇿 NZSauvignon Blanc · Pinot Noir · RieslingFris · aromatisch · puur
🇿🇦 ZAChenin Blanc · Pinotage · Cab.Sauv. · ShirazArtisanaal groeiend · terroir-bewust
✏️ Aanvulling
Goede afsluiter voor de klas: laat deelnemers raden uit welk Nieuwe Wereld-land een wijn komt op basis van stijl alleen. Blind proeven van twee of drie contrasterende wijnen maakt het verschil voelbaar.
Module 5 · Wijnstreken
Module 5
compleet
Frankrijk · Italië · Spanje · Portugal · Duitsland · Oostenrijk · de Nieuwe Wereld — klaar voor het examen!